Hoogbegaafdheid

Misschien heb je nog niet eerder zo stilgestaan bij hoogbegaafdheid?
Toch kan het op je pad komen. Omdat je van anderen te horen hebt gekregen dat je misschien wel hoogbegaafd bent. Of je hebt hoogbegaafde kinderen. Misschien heb je een hoogbegaafde collega of medewerker, of werk je in de zorg met mensen die kenmerken hebben van hoogbegaafdheid.

naar informatie hoogbegaafdheid

Wat is hoogbegaafdheid niet?

Vaak wordt bij hoogbegaafdheid gedacht aan makkelijk kunnen leren, een hoge opleiding (universiteit) en succesvol zijn. Dit zijn echter geen criteria voor hoogbegaafdheid.

Integendeel: hoogbegaafden denken vaak op een andere manier, die lang niet altijd goed aansluit bij het onderwijs. Daarom is goed kunnen leren en een mooi diploma niet per definitie makkelijk bereikbaar voor hoogbegaafden.

Wat is hoogbegaafdheid dan wel?

De meesten weten wel dat hoogbegaafdheid te maken heeft met een hoge intelligentie. Meestal gaan we uit van een IQ boven de 130*.

Naast de hoge intelligentie zijn er nog meer kenmerken. Er is echter geen definitie van hoogbegaafdheid waar iedereen het over eens is. Er zijn wel een aantal modellen, theorieën en omschrijvingen over hoogbegaafdheid, zoals bijvoorbeeld:

  • Het Delphimodel hoogbegaafdheid
  • Het Denk- en Zijnsluik van Kieboom
  • De overexcitabilities van Dabrowski
  • Het model van Mönks en Renzulli
  • De HB-cirkel van ontwikkeling

Zo zijn er meerdere manieren van kijken naar hoogbegaafdheid, die elkaar deels overlappen en waarbij verschillende elementen meer of minder de nadruk krijgen.

Vanuit HB-trainingen gaan we voor de eigenschap hoogbegaafdheid uit van een in aanleg gevoeliger zenuwstelsel, wat zich uit op een aantal gebieden van het (inter)menselijk functioneren. Op het cognitieve vlak zien we het vermogen om snel en complex te denken en zeer snel patronen en verbanden te zien. Dit wordt zichtbaar in wat we een hoge intelligentie* noemen. Op het zintuiglijke vlak is er vaak een grote gevoeligheid voor allerlei prikkels van buiten en soms ook voor signalen uit het eigen lichaam. Op het gebied van intermenselijke interactie zien we vaker een grote gevoeligheid voor sfeer en spanningen en voor het aanvoelen van de emoties van anderen.

Bovengenoemde elementen gebruiken wij als invalshoeken voor onze trainingen en bij de persoonlijke begeleiding van onze cliënten.

naar informatie hoogbegaafdheid

‘Hoogbegaafdheid’ geen fijne term?

Bijna iedereen die wij spreken vindt het woord hoogbegaafdheid een minder aantrekkelijke term. Het schept allerlei – meestal hoge – verwachtingen, die zelden overeenkomen met de beleving van de hoogbegaafde zelf.

Wij ontkomen er niet aan om ‘hoogbegaafdheid’ als woord toch te gebruiken, omdat dit nog steeds de meest gebruikte omschrijving is.
Daarnaast kiezen we voor ‘snelle intuïtieve denker’ als synoniem. Dat vinden wij een kloppende weergave van wat hoogbegaafdheid inhoudt, die over het algemeen als redelijk neutraal wordt ervaren.

De voordelen van hoogbegaafdheid

Zoals je begrijpt heeft hoogbegaafdheid in aanleg veel voordelen, zoals:

  • Heel snel informatie verwerken
  • Snel complexe thema’s begrijpen
  • Associatief denken
  • Nuances aanvoelen in sfeer, spanningen en emoties

Dit zijn prachtige eigenschappen die tot bijzondere resultaten kunnen leiden. Daarvoor is het wel belangrijk dat de hoogbegaafde zichzelf goed kent en goed kan afstemmen op de mensen met wie hij of zij samenwerkt. Dit vraagt voldoende zelfinzicht, balans en concrete vaardigheden.

Hier lees je meer over hoogbegaafdheid en werk.

De uitdagingen van hoogbegaafdheid

Laten we duidelijk zijn: als een hoogbegaafd persoon opgroeit in een omgeving die aansluit bij zijn of haar mogelijkheden en daar ook werk in vindt, is het vooral een voordeel om hoogbegaafd te zijn.

De grootste uitdaging is het ontwikkelen van de talenten als de omgeving onvoldoende aansluit bij de mogelijkheden van een hoogbegaafd persoon. Die omgeving bestaat uit de ouders, leraren, leeftijdgenoten, docenten. En ook uit zorgverleners, leidinggevenden, collega’s en anderen die een rol spelen in het leven van een hoogbegaafde.

De uitdagingen van hoogbegaafdheid zien we op verschillende terreinen:

  • In het werk is het niet altijd mogelijk om tot je recht te komen als hoogbegaafde in een omgeving die anders denkt.
  • Als er onvoldoende rekening gehouden wordt met het anders zijn, denken en voelen bij hoogbegaafdheid, kan dit leiden tot stressklachten.
  • De combinatie van hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit heeft ook een eigen dynamiek vanwege de grote intensiteit in denken en voelen.
  • Zowel in werkrelaties, vriendschapsrelaties als in liefdesrelaties kan het ‘anders zijn’ van hoogbegaafden een uitdaging zijn.
HB-cirkel van ontwikkeling over hoogbegaafdheid

In ons model de HB-cirkel van ontwikkeling leggen we uit welke factoren invloed kunnen hebben op de ontwikkeling van hoogbegaafdheid.

Meer informatie over hoogbegaafdheid lees je in deze artikelen.